Thuế khoán là gì và vì sao bị bãi bỏ?
Thuế khoán là phương pháp cơ quan thuế ấn định trước một mức thuế cố định cho hộ kinh doanh dựa trên khảo sát doanh thu, vị trí, ngành nghề — nộp đều hàng tháng/quý bất kể buôn bán đắt hay ế. Cơ chế này tồn tại hàng chục năm vì đơn giản, nhưng bộc lộ nhiều bất cập: mức khoán phụ thuộc đánh giá chủ quan, thiếu minh bạch, hộ doanh thu lớn có thể nộp ít hơn thực tế trong khi hộ nhỏ lại chịu mức khoán cao.
Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đặt yêu cầu xóa bỏ thuế khoán chậm nhất trong năm 2026. Luật Quản lý thuế sửa đổi và các nghị định hướng dẫn cụ thể hóa lộ trình: từ 01/01/2026, toàn bộ hộ, cá nhân kinh doanh chuyển sang phương pháp tự kê khai.
Từ 2026, hộ kinh doanh nộp thuế thế nào?
Ba thay đổi cốt lõi bạn cần nắm:
- Tự kê khai doanh thu thực tế theo tháng hoặc quý (thay vì nộp mức khoán cố định). Hộ nhỏ khai đơn giản trên ứng dụng eTax Mobile của cơ quan thuế.
- Ngưỡng miễn thuế nâng lên 200 triệu đồng/năm (trước là 100 triệu). Doanh thu từ 200 triệu/năm trở xuống không phải nộp thuế GTGT và TNCN.
- Thuế tính theo tỷ lệ % trên doanh thu, tùy ngành nghề — xem bảng dưới.
Bảng tỷ lệ thuế trên doanh thu
| Nhóm ngành | GTGT | TNCN | Tổng |
|---|---|---|---|
| Phân phối, cung cấp hàng hóa (bán lẻ, bán online) | 1% | 0.5% | 1.5% |
| Dịch vụ, xây dựng không bao thầu NVL | 5% | 2% | 7% |
| Sản xuất, vận tải, ăn uống, dịch vụ gắn hàng hóa | 3% | 1.5% | 4.5% |
| Cho thuê tài sản | 5% | 5% | 10% |
| Hoạt động khác | 2% | 1% | 3% |
Ví dụ cụ thể
- Quán phở doanh thu 40 triệu/tháng (480 triệu/năm, nhóm ăn uống 4.5%): thuế 480.000.000 × 4.5% = 21,6 triệu/năm, tương đương 1,8 triệu/tháng.
- Shop quần áo online doanh thu 30 triệu/tháng (360 triệu/năm, nhóm phân phối 1.5%): thuế 360.000.000 × 1.5% = 5,4 triệu/năm, tức 450 nghìn/tháng.
- Tiệm tạp hóa nhỏ doanh thu 15 triệu/tháng (180 triệu/năm): dưới ngưỡng 200 triệu → miễn thuế, chỉ cần khai doanh thu.
Muốn tính nhanh cho trường hợp của bạn, dùng công cụ tính thuế hộ kinh doanh 2026 — nhập doanh thu và ngành nghề là ra ngay số thuế.
Hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì ngay bây giờ?
- Rà soát mã ngành đăng ký kinh doanh. Tỷ lệ thuế chênh nhau lớn giữa các nhóm (1.5% với bán hàng, 7% với dịch vụ) — đăng ký đúng bản chất hoạt động để không nộp oan.
- Bắt đầu ghi chép doanh thu hàng ngày. Sổ tay, file Excel hoặc app bán hàng đều được; quan trọng là số liệu khớp với dòng tiền qua tài khoản ngân hàng, vì cơ quan thuế đối chiếu được dữ liệu chuyển khoản và dữ liệu sàn TMĐT.
- Cài eTax Mobile, đăng ký tài khoản thuế điện tử bằng CCCD/VNeID để sẵn sàng kê khai.
- Hộ doanh thu từ 1 tỷ/năm: lên kế hoạch trang bị máy tính tiền kết nối hóa đơn điện tử theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP.
- Hộ có chi phí đầu vào lớn: tính thử phương án chuyển lên doanh nghiệp (nộp thuế trên lợi nhuận thay vì trên doanh thu) — có thể lợi hơn đáng kể.
Nộp khoán hay kê khai — ai lợi, ai thiệt?
Hưởng lợi: hộ nhỏ doanh thu dưới 200 triệu/năm (được miễn hẳn thay vì đóng khoán); hộ có doanh thu biến động mạnh theo mùa (tháng ế nộp ít); hộ trước đây bị áp mức khoán cao hơn thực tế.
Nộp nhiều hơn: hộ có doanh thu thực lớn hơn nhiều so với mức khoán cũ — đặc biệt nhóm ăn uống, bán lẻ đông khách. Với nhóm này, ghi chép chi phí và cân nhắc mô hình doanh nghiệp là việc nên làm trong năm 2026.